Dlaczego te role są tak ważne
Projektant, kierownik budowy, kierownik robót i inspektor nadzoru inwestorskiego to jedne z najczęściej spotykanych ról w procesie budowlanym. W praktyce to właśnie na styku tych funkcji powstają spory na budowie, opóźnienia, błędy w dokumentacji i kosztowne poprawki.
Jeśli rozumiesz, kto za co odpowiada, łatwiej Ci:
- ustalić właściwy zakres umowy i wynagrodzenia,
- odróżnić prowadzenie robót od kontroli robót,
- uniknąć sytuacji, w której “wszyscy myśleli, że to czyjeś zadanie”.
Role na budowie w jednym miejscu
Poniżej masz praktyczne zestawienie. Potem rozkładamy każdą rolę na czynniki pierwsze.
Projektant. Za co odpowiada i kiedy “wraca” na budowę
Projektant kojarzy się głównie z etapem dokumentacji, ale jego rola nie kończy się na przekazaniu projektu. Projektant odpowiada za przygotowanie projektu zgodnie z wymaganiami prawa, decyzjami administracyjnymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Ma też obowiązek koordynacji opracowań branżowych, uzyskania wymaganych opinii i uzgodnień oraz wyjaśniania wątpliwości dotyczących projektu.
Nadzór autorski. Co to znaczy w praktyce
Jeżeli inwestor lub organ nałoży taki obowiązek, projektant sprawuje nadzór autorski. W praktyce oznacza to kontrolę zgodności realizacji robót z projektem i uzgadnianie możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych zgłaszanych w trakcie budowy.
Kiedy potrzebujesz kontaktu z projektantem
- Gdy wykonawca lub kierownik budowy zgłasza, że czegoś “nie da się wykonać” zgodnie z projektem.
- Gdy wychodzą kolizje między branżami i potrzebne są korekty rozwiązań.
- Gdy zmiana na budowie może wpływać na bezpieczeństwo, parametry obiektu lub zgodność z pozwoleniem.
Warto rozróżnić: projektant nie jest od prowadzenia budowy. On odpowiada za rozwiązania projektowe, a nie za organizację robót w terenie.
Kierownik budowy. Osoba, która prowadzi budowę “od A do Z”
Kierownik budowy to rola, która spina całość robót na budowie. Jego obowiązki obejmują między innymi przejęcie i zabezpieczenie terenu budowy, prowadzenie dokumentacji budowy, organizację i kierowanie budową zgodnie z projektem, przepisami i zasadami bezpieczeństwa pracy.
Co realnie robi kierownik budowy na co dzień
- Ustawia zasady organizacji placu budowy i koordynuje kolejność robót.
- Pilnuje zgodności robót z projektem oraz przepisami techniczno-budowlanymi.
- Zapewnia wymagane próby i sprawdzenia przed odbiorami.
- Reaguje, gdy roboty są wykonywane niezgodnie z projektem lub stwarzają zagrożenie.
Dokumenty, za które kierownik budowy odpowiada najmocniej
- dokumentacja budowy, w tym wpisy w dzienniku budowy,
- dokumentacja powykonawcza,
- uczestnictwo w odbiorach i dopilnowanie usunięcia wad,
- oświadczenia wymagane na końcu procesu, gdy obiekt jest zgłaszany do odbioru lub użytkowania.
Uwaga praktyczna: kierownik budowy nie jest “kierownikiem ekipy”. Może współpracować z wykonawcą, ale jego odpowiedzialność dotyczy prowadzenia procesu budowy i dokumentacji, a nie wykonywania robót własnymi rękami.
Kierownik robót. Kiedy pojawia się dodatkowy kierujący
Kierownik robót to osoba, która kieruje konkretnym zakresem robót w swojej specjalności. Najczęściej pojawia się wtedy, gdy budowa wymaga robót, do których potrzebne są kompetencje w specjalności innej niż ta, którą ma kierownik budowy.
Kiedy kierownik robót jest wymagany
W praktyce dzieje się to na przykład przy złożonych inwestycjach, gdzie poza robotami ogólnobudowlanymi dochodzą specjalistyczne zakresy instalacyjne, elektryczne, drogowe lub mostowe. Jeżeli do kierowania danym zakresem robót wymagane jest przygotowanie zawodowe w innej specjalności, inwestor ma obowiązek zapewnić kierownika robót w tej specjalności.
Jak dzielą się odpowiedzialności kierownika budowy i kierownika robót
- Kierownik budowy odpowiada za całość organizacji i koordynację budowy.
- Kierownik robót odpowiada za prowadzenie swojego wycinka robót, zgodnie z projektem i przepisami.
W praktyce najlepiej działa to wtedy, gdy zakresy robót są jasno opisane w umowie i w harmonogramie. Wtedy nie ma problemu z tym, kto podpisuje protokoły i kto odpowiada za korekty w danym obszarze.
Inspektor nadzoru inwestorskiego. Kontrola w imieniu inwestora
Inspektor nadzoru inwestorskiego reprezentuje inwestora na budowie. Jego podstawowym zadaniem jest kontrola zgodności realizacji z projektem, pozwoleniem na budowę, przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Sprawdza jakość robót, bierze udział w odbiorach robót zanikających i zakrywanych, uczestniczy w próbach instalacji i odbiorach technicznych.
Co inspektor nadzoru robi najczęściej
- sprawdza jakość robót i materiały oraz wyroby, które są stosowane,
- odbiera roboty zanikające i zakrywane, zanim znikną pod kolejną warstwą,
- uczestniczy w odbiorach i przygotowaniu przekazania obiektu do użytkowania,
- potwierdza faktycznie wykonane roboty i usunięcie wad,
- na żądanie inwestora kontroluje rozliczenia budowy.
Uprawnienia inspektora nadzoru, o których warto pamiętać
Inspektor ma prawo wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia potwierdzone wpisem do dziennika budowy. Może też żądać poprawek lub ponownego wykonania robót, a w skrajnych przypadkach wstrzymać dalsze roboty, jeżeli kontynuacja może spowodować zagrożenie albo poważną niezgodność z projektem.
Ważne rozróżnienie. Inspektor nadzoru inwestorskiego a nadzór budowlany
Inspektor nadzoru inwestorskiego działa po stronie inwestora. Nie jest organem administracji i nie zastępuje nadzoru budowlanego. W skrócie, inspektor to kontrola jakości i zgodności robót w ramach inwestycji, a nadzór budowlany to kompetencje urzędu.
Istotna zasada: nie można łączyć funkcji kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego. To celowe, bo jedna rola prowadzi roboty, a druga ma je kontrolować.
Jak te role współpracują. Prosty schemat
- Projektant przygotowuje projekt i uzgadnia rozwiązania.
- Inwestor ustanawia kierownika budowy, a gdy trzeba także inspektora nadzoru i kierowników robót.
- Kierownik budowy organizuje budowę i prowadzi dokumentację.
- Kierownicy robót prowadzą swoje zakresy robót w specjalnościach.
- Inspektor nadzoru kontroluje jakość, odbiera kluczowe etapy i pilnuje interesu inwestora.
- Projektant wraca w ramach nadzoru autorskiego, gdy trzeba wyjaśnić projekt lub uzgodnić rozwiązania zamienne.
Najczęstsze nieporozumienia i jak ich uniknąć
- “Inspektor jest po to, żeby wyręczyć kierownika budowy”. Nie, inspektor kontroluje, a kierownik prowadzi. To różne zadania.
- “Kierownik budowy odpowiada za wszystko w każdej branży”. Jeżeli zakres wymaga innej specjalności, powinien pojawić się kierownik robót.
- “Projektant odpowiada za wykonawstwo”. Projektant odpowiada za rozwiązania projektowe. Organizacja i realizacja robót to domena kierownika i wykonawcy.
Pytania, które warto sobie zadać przed podpisaniem umów
- Czy inwestycja wymaga kierownika robót w dodatkowych specjalnościach, czy wystarczy jedna?
- Czy warto ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego, nawet jeśli nie jest obowiązkowy?
- Jak będzie wyglądał obieg decyzji, gdy na budowie pojawi się potrzeba zmian w projekcie?
- Kto i kiedy odbiera roboty zanikające i zakrywane, żeby nie było później odkrywek?
Podsumowanie
Jeśli chcesz szybko ogarnąć, kto jest kim na budowie, zapamiętaj prostą zasadę: kierownik budowy prowadzi i organizuje, kierownik robót prowadzi swój zakres, inspektor nadzoru kontroluje w imieniu inwestora, a projektant odpowiada za projekt i wraca wtedy, gdy trzeba wyjaśnić rozwiązania lub sprawować nadzór autorski.